This is a simplifed HTML format, intended for screen readers and other limited-function browsers.

About this Title:

A bi-lingual edition with facing Latin and English pages.

Copyright information:

The text is in the public domain.

Fair use statement:

This material is put online to further the educational goals of Liberty Fund, Inc. Unless otherwise stated in the Copyright Information section above, this material may be used freely for educational and academic purposes. It may not be used in any way for profit.

BY ARTHUR S. WAY, D.Lit.author of translations into english verse of homer’s iliad and odyssey, the tragedies of aeschylus, sophocles, euripides, etc.

London

MACMILLAN AND CO., LIMITED NEW YORK: THE MACMILLAN CO.

1912

Edition: current; Page: [ii]

Edition: current; Page: [1]

The Latin text is based on a collation of Conington’s edition with that of the Pitt Press. The spelling of the former has been generally preferred; but in punctuation the translator has used his own judgment.

Edition: current; Page: [2]

P. VERGILI MARONIS GEORGICON LIBER PRIMUS.

Quid faciat laetas segetes, quo sidere terram

Vertere, Maecenas, ulmisque adiungere vites

Conveniat, quae cura boum, qui cultus habendo

Sit pecori, apibus quanta experientia parcis,

Hinc canere incipiam. Vos, o clarissima mundiWay1912: 5

Lumina, labentem caelo quae ducitis annum;

Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus

Chaoniam pingui glandem mutavit aristis,

Poculaque inventis Acheloia miscuit uvis;

Et vos, agrestum praesentia numina, Fauni,Way1912: 10

Ferte simul Faunique pedem Dryadesque puellae:

Munera vestra cano. Tuque o, cui prima frementem

Fudit equum magno tellus percussa tridenti,

Neptune; et cultor nemorum, cui pinguia Ceae

Ter centum nivei tondent dumeta iuvenci;Way1912: 15

Ipse nemus linquens patrium saltusque Lycaei

Pan, ovium custos, tua si tibi Maenala curae,

Adsis, o Tegeaee, favens, oleaeque Minerva

Inventrix, uncique puer monstrator aratri,

Et teneram ab radice ferens, Silvane, cupressum;Way1912: 20

Dique deaeque omnes, studium quibus arva tueri,

Quique novas alitis non ullo semine fruges,

Quique satis largum caelo demittitis imbrem;

Tuque adeo, quem mox quae sint habitura deorum

Concilia, incertum est—urbesne invisere, Caesar,Way1912: 25

Terrarumque velis curam, et te maximus orbis

Auctorem frugum tempestatumque potentem

Accipiat, cingens materna tempora myrto,

An deus immensi venias maris ac tua nautae

Numina sola colant, tibi serviat ultima Thule,Way1912: 30

Edition: current; Page: [4]

Teque sibi generum Tethys emat omnibus undis;

Anne novum tardis sidus te mensibus addas,

Qua locus Erigonen inter chelasque sequentes

Panditur; ipse tibi iam bracchia contrahit ardens

Scorpius, et caeli iusta plus parte reliquit;Way1912: 35

Quidquid eris—nam te nec sperant Tartara regem,

Nec tibi regnandi veniat tam dira cupido;

Quamvis Elysios miretur Graecia campos

Nec repetita sequi curet Proserpina matrem—

Da facilem cursum, atque audacibus adnue coeptis,Way1912: 40

Ignarosque viae mecum miseratus agrestes

Ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari.

Vere novo, gelidus canis cum montibus humor

Liquitur, et Zephyro putris se glaeba resolvit,

Depresso incipiat iam tum mihi taurus aratroWay1912: 45

Ingemere, et sulco attritus splendescere vomer.

Illa seges demum votis respondet avari

Agricolae, bis quae solem, bis frigora sensit;

Illius immensae ruperunt horrea messes.

At prius ignotum ferro quam scindimus aequor,Way1912: 50

Ventos et varium caeli praediscere morem

Cura sit, ac patrios cultusque habitusque locorum,

Et quid quaeque ferat regio, et quid quaeque recuset.

Hic segetes, illic veniunt felicius uvae;

Arborei fetus alibi, atque iniussa virescuntWay1912: 55

Gramina. Nonne vides, croceos ut Tmolus odores,

India mittit ebur, molles sua tura Sabaei,

At Chalybes nudi ferrum, virosaque Pontus

Castorea, Eliadum palmas Epiros equarum?

Continuo has leges aeternaque foedera certisWay1912: 60

Imposuit natura locis, quo tempore primum

Deucalion vacuum lapides iactavit in orbem,

Unde homines nati, durum genus. Ergo age, terrae

Pingue solum primis extemplo a mensibus anni

Fortes invertant tauri, glaebasque iacentesWay1912: 65

Pulverulenta coquat maturis solibus aestas;

At si non fuerit tellus fecunda, sub ipsum

Arcturum tenui sat erit suspendere sulco:

Illic, officiant laetis ne frugibus herbae,

Hic, sterilem exiguus ne deserat humor arenam.Way1912: 70

Edition: current; Page: [6]

Alternis idem tonsas cessare novales,

Et segnem patiere situ durescere campum;

Aut ibi flava seres mutato sidere farra,

Unde prius laetum siliqua quassante legumen

Aut tenuis fetus viciae tristisque lupiniWay1912: 75

Sustuleris fragiles calamos silvamque sonantem.

Urit enim lini campum seges, urit avenae,

Urunt Lethaeo perfusa papavera somno:

Sed tamen alternis facilis labor; arida tantum

Ne saturare fimo pingui pudeat sola, neveWay1912: 80

Effetos cinerem immundum iactare per agros.

Sic quoque mutatis requiescunt fetibus arva;

Nec nulla interea est inaratae gratia terrae.

Saepe etiam steriles incendere profuit agros,

Atque levem stipulam crepitantibus urere flammis:Way1912: 85

Sive inde occultas vires et pabula terrae

Pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem

Excoquitur vitium, atque exsudat inutilis humor,

Seu plures calor ille vias et caeca relaxat

Spiramenta, novas veniat qua sucus in herbas;Way1912: 90

Seu durat magis, et venas adstringit hiantes,

Ne tenues pluviae, rapidive potentia solis

Acrior, aut Boreae penetrabile frigus adurat.

Multum adeo, rastris glaebas qui frangit inertes

Vimineasque trahit crates, iuvat arva, neque illumWay1912: 95

Flava Ceres alto nequiquam spectat Olympo;

Et qui, proscisso quae suscitat aequore terga,

Rursus in obliquum verso perrumpit aratro,

Exercetque frequens tellurem, atque imperat arvis.

Humida solstitia atque hiemes orate serenas,Way1912: 100

Agricolae: hiberno laetissima pulvere farra,

Laetus ager; nullo tantum se Mysia cultu

Iactat, et ipsa suas mirantur Gargara messes.

Quid dicam, iacto qui semine comminus arva

Insequitur, cumulosque ruit male pinguis arenae,Way1912: 105

Deinde satis fluvium inducit rivosque sequentes,

Et, cum exustus ager morientibus aestuat herbis,

Ecce supercilio clivosi tramitis undam

Elicit? Illa cadens raucum per levia murmur

Saxa ciet, scatebrisque arentia temperat arva.Way1912: 110

Edition: current; Page: [8]

Quid qui, ne gravidis procumbat culmus aristis,

Luxuriem segetum tenera depascit in herba,

Cum primum sulcos aequant sata, quique paludis

Collectum humorem bibula deducit arena,

Praesertim incertis si mensibus amnis abundansWay1912: 115

Exit, et obducto late tenet omnia limo,

Unde cavae tepido sudant humore lacunae?

Nec tamen, haec cum sint hominumque boumque labores

Versando terram experti, nihil improbus anser

Strymoniaeque grues et amaris intuba fibrisWay1912: 120

Officiunt aut umbra nocet. Pater ipse colendi

Haud facilem esse viam voluit, primusque per artem

Movit agros, curis acuens mortalia corda,

Nec torpere gravi passus sua regna veterno.

Ante Iovem nulli subigebant arva coloni;Way1912: 125

Ne signare quidem aut partiri limite campum

Fas erat: in medium quaerebant, ipsaque tellus

Omnia liberius nullo poscente ferebat.

Ille malum virus serpentibus addidit atris,

Praedarique lupos iussit, pontumque moveri,Way1912: 130

Mellaque decussit foliis, ignemque removit,

Et passim rivis currentia vina repressit,

Ut varias usus meditando extunderet artes

Paullatim, et sulcis frumenti quaereret herbam,

Ut silicis venis abstrusum excuderet ignem.Way1912: 135

Tunc alnos primum fluvii sensere cavatas;

Navita tum stellis numeros et nomina fecit,

Pleiadas, Hyadas, claramque Lycaonis Arcton;

Tum laqueis captare feras, et fallere visco

Inventum, et magnos canibus circumdare saltus;Way1912: 140

Atque alius latum funda iam verberat amnem,

Alta petens, pelagoque alius trahit humida lina;

Tum ferri rigor atque argutae lamina serrae,

(Nam primi cuneis scindebant fissile lignum)

Tum variae venere artes. Labor omnia vicitWay1912: 145

Improbus, et duris urguens in rebus egestas.

Prima Ceres ferro mortales vertere terram

Instituit, cum iam glandes atque arbuta sacrae

Deficerent silvae et victum Dodona negaret.

Mox et frumentis labor additus, ut mala culmosWay1912: 150

Edition: current; Page: [10]

Esset robigo, segnisque horreret in arvis

Carduus: intereunt segetes, subit aspera silva,

Lappaeque tribolique, interque nitentia culta

Infelix lolium et steriles dominantur avenae.

Quod nisi et adsiduis herbam insectabere rastris,Way1912: 155

Et sonitu terrebis aves, et ruris opaci

Falce premes umbras, votisque vocaveris imbrem,

Heu magnum alterius frustra spectabis acervum,

Concussaque famem in silvis solabere quercu.

Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma,Way1912: 160

Quis sine nec potuere seri nec surgere messes:

Vomis et inflexi primum grave robur aratri,

Tardaque Eleusinae matris volventia plaustra,

Tribulaque traheaeque, et iniquo pondere rastri;

Virgea praeterea Celeï vilisque supellex,Way1912: 165

Arbuteae crates et mystica vannus Iacchi.

Omnia quae multo ante memor provisa repones,

Si te digna manet divini gloria ruris.

Continuo in silvis magna vi flexa domatur

In burim, et curvi formam accipit ulmus aratri.Way1912: 170

Huic a stirpe pedes temo protentus in octo,

Binae aures, duplici aptantur dentalia dorso.

Caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus,

Stivaque, quae currus a tergo torqueat imos.

Et suspensa focis explorat robora fumus.Way1912: 174

Possum multa tibi veterum praecepta referre,

Ni refugis tenuesque piget cognoscere curas.

Area cum primis ingenti aequanda cylindro

Et vertenda manu et creta solidanda tenaci,

Ne subeant herbae, neu pulvere victa fatiscat,Way1912: 180

Tum variae inludant pestes: saepe exiguus mus

Sub terris posuitque domos atque horrea fecit,

Aut oculis capti fodere cubilia talpae,

Inventusque cavis bufo, et quae plurima terrae

Monstra ferunt, populatque ingentem farris acervumWay1912: 185

Curculio, atque inopi metuens formica senectae.

Contemplator item, cum se nux plurima silvis

Induet in florem et ramos curvabit olentes:

Si superant fetus, pariter frumenta sequentur,

Magnaque cum magno veniet tritura calore;Way1912: 190

Edition: current; Page: [12]

At si luxuria foliorum exuberat umbra,

Nequiquam pingues palea teret area culmos.

Semina vidi equidem multos medicare serentes,

Et nitro prius et nigra perfundere amurca,

Grandior ut fetus siliquis fallacibus esset,Way1912: 195

Et, quamvis igni exiguo, properata maderent.

Vidi lecta diu et multo spectata labore

Degenerare tamen, ni vis humana quotannis

Maxima quaeque manu legeret. Sic omnia fatis

In peius ruere ac retro sublapsa referri,Way1912: 200

Non aliter quam qui adverso vix flumine lembum

Remigiis subigit, si bracchia forte remisit,

Atque illum in praeceps prono rapit alveus amni.

Praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis

Haedorumque dies servandi et lucidus Anguis,Way1912: 205

Quam quibus in patriam ventosa per aequora vectis

Pontus et ostriferi fauces tentantur Abydi.

Libra die somnique pares ubi fecerit horas,

Et medium luci atque umbris iam dividit orbem,

Exercete, viri, tauros, serite hordea campisWay1912: 210

Usque sub extremum brumae intractabilis imbrem;

Nec non et lini segetem et Cereale papaver

Tempus humo tegere et iamdudum incumbere aratris

Dum sicca tellure licet, dum nubila pendent.

Vere fabis satio; tum te quoque, medica, putresWay1912: 215

Accipiunt sulci, et milio venit annua cura,

Candidus auratis aperit cum cornibus annum

Taurus, et adverso cedens Canis occidit astro.

At si triticeam in messem robustaque farra

Exercebis humum, solisque instabis aristis,Way1912: 220

Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur,

Cnosiaque ardentis decedat stella Coronae,

Debita quam sulcis committas semina, quamque

Invitae properes anni spem credere terrae.

Multi ante occasum Maiae coepere; sed illosWay1912: 225

Expectata seges vanis elusit aristis.

Si vero viciamque seres vilemque phaselum,

Nec Pelusiacae curam aspernabere lentis,

Haud obscura cadens mittet tibi signa Bootes:

Incipe et ad medias sementem extende pruinas.Way1912: 230

Edition: current; Page: [14]

Idcirco certis dimensum partibus orbem

Per duodena regit mundi sol aureus astra.

Quinque tenent caelum zonae: quarum una corusco

Semper sole rubens et torrida semper ab igni;

Quam circum extremae dextra laevaque trahunturWay1912: 235

Caerulea glacie concretae atque imbribus atris;

Has inter mediamque duae mortalibus aegris

Munere concessae divom, et via secta per ambas,

Obliquus qua se signorum verteret ordo.

Mundus, ut ad Scythiam Rhipaeasque arduus arcesWay1912: 240

Consurgit, premitur Libyae devexus in austros.

Hic vertex nobis semper sublimis; at illum

Sub pedibus Styx atra videt Manesque profundi.

Maximus hic flexu sinuoso elabitur Anguis

Circum perque duas in morem fluminis Arctos,Way1912: 245

Arctos Oceani metuentes aequore tingui.

Illic, ut perhibent, aut intempesta silet nox

Semper et obtenta densentur nocte tenebrae;

Aut redit a nobis Aurora diemque reducit,

Nosque ubi primus equis Oriens adflavit anhelis,Way1912: 250

Illic sera rubens accendit lumina Vesper.

Hinc tempestates dubio praediscere caelo

Possumus, hinc messisque diem tempusque serendi,

Et quando infidum remis impellere marmor

Conveniat, quando armatas deducere classes,Way1912: 255

Aut tempestivam silvis evertere pinum:

Nec frustra signorum obitus speculamur et ortus

Temporibusque parem diversis quattuor annum.

Frigidus agricolam si quando continet imber,

Multa, forent quae mox caelo properanda sereno,Way1912: 260

Maturare datur: durum procudit arator

Vomeris obtunsi dentem, cavat arbore lintres,

Aut pecori signum aut numeros impressit acervis.

Exacuunt alii vallos furcasque bicornes,

Atque Amerina parant lentae retinacula viti.Way1912: 265

Nunc facilis rubea texatur fiscina virga;

Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo.

Quippe etiam festis quaedam exercere diebus

Fas et iura sinunt: rivos deducere nulla

Relligio vetuit, segeti praetendere saepem,Way1912: 270

Edition: current; Page: [16]

Insidias avibus moliri, incendere vepres,

Balantumque gregem fluvio mersare salubri.

Saepe oleo tardi costas agitator aselli

Vilibus aut onerat pomis, lapidemque revertens

Incusum aut atrae massam picis urbe reportat.Way1912: 275

Ipsa dies alios alio dedit ordine Luna

Felices operum. Quintam fuge: pallidus Orcus

Eumenidesque satae; tum partu Terra nefando

Coeumque Iapetumque creat saevumque Typhoea

Et coniuratos caelum rescindere fratres.Way1912: 280

Ter sunt conati imponere Pelio Ossam

Scilicet, atque Ossae frondosum involvere Olympum;

Ter pater exstructos disiecit fulmine montes.

Septima post decimam felix et ponere vitem

Et prensos domitare boves et licia telaeWay1912: 285

Addere. Nona fugae melior, contraria furtis.

Multa adeo gelida melius se nocte dedere,

Aut cum sole novo terras irrorat Eous.

Nocte leves melius stipulae, nocte arida prata

Tondentur, noctes lentus non deficit humor.Way1912: 290

Et quidam seros hiberni ad luminis ignes

Pervigilat, ferroque faces inspicat acuto;

Interea longum cantu solata laborem

Arguto coniunx percurrit pectine telas,

Aut dulcis musti Volcano decoquit humoremWay1912: 295

Et foliis undam trepidi despumat aheni.

At rubicunda Ceres medio succiditur aestu,

Et medio tostas aestu terit area fruges.

Nudus ara, sere nudus; hiemps ignava colono.

Frigoribus parto agricolae plerumque fruuntur,Way1912: 300

Mutuaque inter se laeti convivia curant.

Invitat genialis hiemps curasque resolvit,

Ceu pressae cum iam portum tetigere carinae,

Puppibus et laeti nautae imposuere coronas.

Sed tamen et quernas glandes tum stringere tempusWay1912: 305

Et lauri bacas oleamque cruentaque myrta;

Tum gruibus pedicas et retia ponere cervis,

Auritosque sequi lepores; tum figere dammas

Stuppea torquentem Balearis verbera fundae,

Cum nix alta iacet, glaciem cum flumina trudunt.Way1912: 310

Edition: current; Page: [18]

Quid tempestates autumni et sidera dicam,

Atque, ubi iam breviorque dies et mollior aestas,

Quae vigilanda viris? vel cum ruit imbriferum ver,

Spicea iam campis cum messis inhorruit, et cum

Frumenta in viridi stipula lactentia turgent?Way1912: 315

Saepe ego, cum flavis messorem induceret arvis

Agricola et fragili iam stringeret hordea culmo,

Omnia ventorum concurrere proelia vidi,

Quae gravidam late segetem ab radicibus imis

Sublimem expulsam eruerent, ita turbine nigroWay1912: 320

Ferret hiemps culmumque levem stipulasque volantes.

Saepe etiam immensum caelo venit agmen aquarum,

Et foedam glomerant tempestatem imbribus atris

Collectae ex alto nubes; ruit arduus aether,

Et pluvia ingenti sata laeta boumque laboresWay1912: 325

Diluit; implentur fossae et cava flumina crescunt

Cum sonitu, fervetque fretis spirantibus aequor.

Ipse Pater media nimborum in nocte corusca

Fulmina molitur dextra; quo maxima motu

Terra tremit, fugere ferae, et mortalia cordaWay1912: 330

Per gentes humilis stravit pavor: ille flagranti

Aut Athon aut Rhodopen aut alta Ceraunia telo

Deiicit; ingeminant Austri et densissimus imber:

Nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt.

Hoc metuens, caeli menses et sidera serva,Way1912: 335

Frigida Saturni sese quo stella receptet,

Quos ignis caelo Cyllenius erret in orbes.

In primis venerare deos, atque annua magnae

Sacra refer Cereri laetis operatus in herbis,

Extremae sub casum hiemis, iam vere sereno.Way1912: 340

Tum pingues agni et tum mollissma vina,

Tum somni dulces densaeque in montibus umbrae.

Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret;

Cui tu lacte favos et miti dilue Baccho,

Terque novas circum felix eat hostia fruges,Way1912: 345

Omnis quam chorus et socii comitentur ovantes,

Et Cererem clamore vocent in tecta; neque ante

Falcem maturis quisquam supponat aristis,

Quam Cereri torta redimitus tempora quercu

Det motus incompositos et carmina dicat.Way1912: 350

Edition: current; Page: [20]

Atque haec ut certis possemus discere signis,

Aestusque pluviasque et agentes frigora ventos,

Ipse Pater statuit, quid menstrua luna moneret,

Quo signo caderent Austri, quid saepe videntes

Agricolae propius stabulis armenta tenerent.Way1912: 355

Continuo ventis surgentibus aut freta ponti

Incipiunt agitata tumescere et aridus altis

Montibus audiri fragor, aut resonantia longe

Litora misceri et nemorum increbrescere murmur.

Iam sibi tum curvis male temperat unda carinis,Way1912: 360

Cum medio celeres revolant ex aequore mergi

Clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae

In sicco ludunt fulicae, notasque paludes

Deserit atque altam supra volat ardea nubem.

Saepe etiam stellas, vento impendente, videbisWay1912: 365

Praecipites caelo labi, noctisque per umbram

Flammarum longos a tergo albescere tractus;

Saepe levem paleam et frondes volitare caducas,

Aut summa nantes in aqua colludere plumas.

At Boreae de parte trucis cum fulminat, et cumWay1912: 370

Eurique Zephyrique tonat domus, omnia plenis

Rura natant fossis, atque omnis navita ponto

Humida vela legit. Numquam imprudentibus imber

Obfuit: aut illum surgentem vallibus imis

Aëriae fugere grues, aut bucula caelumWay1912: 375

Suspiciens patulis captavit naribus auras,

Aut arguta lacus circumvolitavit hirundo,

Et veterem in limo ranae cecinere querellam.

Saepius et tectis penetralibus extulit ova

Angustum formica terens iter, et bibit ingensWay1912: 380

Arcus, et e pastu decedens agmine magno

Corvorum increpuit densis exercitus alis.

Iam variae pelagi volucres, et quae Asia circum

Dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri,

Certatim largos humeris infundere rores,Way1912: 385

Nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas

Et studio incassum videas gestire lavandi.

Tum cornix plena pluviam vocat improba voce

Et sola in sicca secum spatiatur arena.

Ne nocturna quidem carpentes pensa puellaeWay1912: 390

Edition: current; Page: [22]

Nescivere hiemem, testa cum ardente viderent

Scintillare oleum et putres concrescere fungos.

Nec minus ex imbri soles et aperta serena

Prospicere et certis poteris cognoscere signis:

Nam neque tum stellis acies obtunsa videtur,Way1912: 395

Nec fratris radiis obnoxia surgere Luna,

Tenuia nec lanae per caelum vellera ferri;

Non tepidum ad solem pennas in litore pandunt

Dilectae Thetidi alcyones, non ore solutos

Immundi meminere sues iactare maniplos.Way1912: 400

At nebulae magis ima petunt campoque recumbunt,

Solis et occasum servans de culmine summo

Nequiquam seros exercet noctua cantus.

Apparet liquido sublimis in aëre Nisus,

Et pro purpureo poenas dat Scylla capillo:Way1912: 405

Quacumque illa levem fugiens secat aethera pennis,

Ecce inimicus atrox magno stridore per auras

Insequitur Nisus; qua se fert Nisus ad auras,

Illa levem fugiens raptim secat aethera pennis.

Tum liquidas corvi presso ter gutture vocesWay1912: 410

Aut quater ingeminant, et saepe cubilibus altis,

Nescio qua praeter solitum dulcedine laeti,

Inter se in foliis strepitant; iuvat imbribus actis

Progeniem parvam dulcesque revisere nidos:

Haud equidem credo, quia sit divinitus illisWay1912: 415

Ingenium aut rerum fato prudentia maior;

Verum ubi tempestas et caeli mobilis humor

Mutavere vias et Iuppiter uvidus Austris

Denset erant quae rara modo, et quae densa relaxat,

Vertuntur species animorum, et pectora motusWay1912: 420

Nunc alios, alios dum nubila ventus agebat,

Concipiunt: hinc ille avium concentus in agris,

Et laetae pecudes et ovantes gutture corvi.

Si vero solem ad rapidum lunasque sequentes

Ordine respicies, numquam te crastina falletWay1912: 425

Hora, neque insidiis noctis capiere serenae.

Luna, revertentes cum primum colligit ignes,

Si nigrum obscuro comprenderit aëra cornu,

Maximus agricolis pelagoque parabitur imber:

At si virgineum suffuderit ore ruborem,Way1912: 430

Edition: current; Page: [24]

Ventus erit; vento semper rubet aurea Phoebe.

Sin ortu quarto—namque is certissimus auctor—

Pura neque obtunsis per caelum cornibus ibit,

Totus et ille dies, et qui nascentur ab illo

Exactum ad mensem, pluvia ventisque carebunt,Way1912: 435

Votaque servati solvent in litore nautae

Glauco et Panopeae et Inoo Melicertae.

Sol quoque et exoriens et cum se condet in undas,

Signa dabit; solem certissima signa sequuntur,

Et quae mane refert et quae surgentibus astris.Way1912: 440

Ille ubi nascentem maculis variaverit ortum

Conditus in nubem, medioque refugerit orbe,

Suspecti tibi sint imbres; namque urguet ab alto

Arboribusque satisque Notus pecorique sinister.

Aut ubi sub lucem densa inter nubila seseWay1912: 445

Diversi rumpent radii, aut ubi pallida surget

Tithoni croceum linquens Aurora cubile,

Heu male tum mites defendet pampinus uvas;

Tam multa in tectis crepitans salit horrida grando.

Hoc etiam, emenso cum iam decedit Olympo,Way1912: 450

Profuerit meminisse magis; nam saepe videmus

Ipsius in vultu varios errare colores,

Caeruleus pluviam denuntiat, igneus Euros.

Sin maculae incipient rutilo immiscerier igni,

Omnia tum pariter vento nimbisque videbisWay1912: 455

Fervere. Non illa quisquam me nocte per altum

Ire, neque a terra moneat convellere funem.

At si, cum referetque diem condetque relatum,

Lucidus orbis erit, frustra terrebere nimbis,

Et claro silvas cernes Aquilone moveri.Way1912: 460

Denique, quid vesper serus vehat, unde serenas

Ventus agat nubes, quid cogitet humidus Auster,

Sol tibi signa dabit. Solem quis dicere falsum

Audeat? Ille etiam caecos instare tumultus

Saepe monet, fraudemque et operta tumescere bella.Way1912: 465

Ille etiam exstincto miseratus Caesare Romam,

Cum caput obscura nitidum ferrugine texit,

Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem.

Tempore quamquam illo tellus quoque et aequora ponti,

Obscenaeque canes importunaeque volucresWay1912: 470

Edition: current; Page: [26]

Signa dabant. Quotiens Cyclopum effervere in agros

Vidimus undantem ruptis fornacibus Aetnam,

Flammarumque globos liquefactaque volvere saxa!

Armorum sonitum toto Germania caelo

Audiit; insolitis tremuerunt motibus Alpes.Way1912: 475

Vox quoque per lucos volgo exaudita silentes

Ingens, et simulacra modis pallentia miris

Visa sub obscurum noctis, pecudesque locutae,

Infandum! sistunt amnes terraeque dehiscunt,

Et maestum illacrimat templis ebur, aeraque sudant.Way1912: 480

Proluit insano contorquens vertice silvas

Fluviorum rex Eridanus, camposque per omnes

Cum stabulis armenta tulit. Nec tempore eodem

Tristibus aut extis fibrae apparere minaces

Aut puteis manare cruor cessavit, et altaeWay1912: 485

Per noctem resonare lupis ululantibus urbes.

Non alias caelo ceciderunt plura sereno

Fulgura, nec diri totiens arsere cometae.

Ergo inter sese paribus concurrere telis

Romanas acies iterum videre Philippi;Way1912: 490

Nec fuit indignum superis, bis sanguine nostro

Emathiam et latos Haemi pinguescere campos.

Scilicet et tempus veniet, cum finibus illis

Agricola, incurvo terram molitus aratro,

Exesa inveniet scabra robigine pila,Way1912: 495

Aut gravibus rastris galeas pulsabit inanes,

Grandiaque effossis mirabitur ossa sepulchris.

Di patrii, indigetes, et Romule Vestaque mater,

Quae Tuscum Tiberim et Romana Palatia servas,

Hunc saltem everso iuvenem succurrere saecloWay1912: 500

Ne prohibete. Satis iam pridem sanguine nostro

Laomedonteae luimus periuria Troiae:

Iam pridem nobis caeli te regia, Caesar,

Invidet, atque hominum queritur curare triumphos,

Quippe ubi fas versum atque nefas: tot bella per orbem,Way1912: 505

Tam multae scelerum facies: non ullus aratro

Dignus honos; squalent abductis arva colonis,

Et curvae rigidum falces conflantur in ensem.

Hinc movet Euphrates, illinc Germania bellum;

Vicinae ruptis inter se legibus urbesWay1912: 510

Edition: current; Page: [28]

Arma ferunt; saevit toto Mars impius orbe;

Ut cum carceribus sese effudere quadrigae,

Addunt in spatia, et frustra retinacula tendens

Fertur equis auriga, neque audit currus habenas.

Edition: current; Page: [3]

THE GEORGICS OF VIRGIL. BOOK I.

What maketh the harvests’ golden laughter, what star-clusters guide

The yeoman for turning the furrow, for wedding the elm to his bride,

All rearing of cattle, all tending of flocks, all mysteries

By old experience taught of the treasure-hoarding bees—

These shall be theme of my song. O ye bright stars of the sphere,Way1912: 5

Who pilot, as softly it glides o’er the sea of the heavens, the year;

Bacchus and fostering Ceres, if earth, through your kindness, in scorn

Turned from the acorns wild to the glory and gold of the corn,

And mingled her water-chalice with grapes of your bounty born;

And ye, Fauns, Gods of the country-folk, ever mighty to aid,Way1912: 10

Draw nigh, O Fauns, and with you draw nigh each Dryad-maid;

For yours are the gifts that I chant; and thou, at whose trident-stroke